صفحه نخست / مقالات / مقالات تخصصی / راز جهانی شدن برندهای موفق با درک CSR (مسئولیت اجتماعی شرکتی)
کتاب فرمول پی (π) (نسخه چاپی)

راز جهانی شدن برندهای موفق با درک CSR (مسئولیت اجتماعی شرکتی)

مسئولیت اجتماعی شرکتی (به انگلیسی: Corporate Social Responsibility) یا مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها یا مسئولیت اجتماعی سازمان‌ها از جستارهای “اخلاق کسب و کار” است که به نقش شرکتها درحوزه اجتماع می‌پردازد. مسئولیت اجتماعی شرکتی مجموعه وظایف و تعهداتی است که شرکت بایستی در جهت حفظ، مراقبت و کمک به جامعه‌ای که در آن فعالیت می‌کند، انجام دهد.

مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها در پیوند با مسئولیت شرکت در برابر جامعه، انسان‌ها، و محیطی است که شرکت در آن فعالیت می‌کند و این مسئولیت از جستارهای اقتصادی و مالی فراتر می‌رود. مسئولیت اجتماعی شرکت در تعریفی روشن‌تر این گونه تعریف شده است: “مسئولیت اجتماعی شرکت فعالیت‌هایی است که پیش برنده سود و منفعت اجتماعی بوده و فراتر از منافع سازمان و آن چیزی است که قانون بایسته می‌دارد.”

مسئولیت-اجتماعی-شرکتی-kasbokareshoma.com-Social responsibility Our company

در دنیای کسب و کار اصطلاحات تخصصی وجود دارد که هر کدام بیانگر معیار و ارزش گذاری های خاص خود است. در این مقاله به بررسی مسئولیت اجتماعی شرکت ها یا همان CSR در روند پیشرفت و موفقیت شرکت ها می پردازیم. پیش از هر چیز می توان به تعریف CSR به این صورت پرداخت:

مسئولیت-اجتماعی-شرکتی-kasbokareshoma.com-Social responsibility Our company

CSR چیست؟

شاخص مسئولیت اجتماعی شرکتی (CSR) نوعی ابزار معیار و مدیریت کسب و کار است که توسط کسب و کارها برای خود کسب و کارها طراحی شده است. شاخص CSR پرسشنامه جامع و نکاتی راهنما را ارائه می‌دهد که به شرکت‌ها برای سنجش، مدیریت و تهیه گزارش در مورد عملکرد مسئولیت اجتماعی آنها کمک می‌کند.
همچنین شرکت‌های مشارکت‌کننده از این شاخص به عنوان معیاری برای عملکرد سالانه مسئولیت اجتماعی خود و نیز مقایسه با همتایان خود استفاده می‌کنند. به طور خلاصه می‌توان گفت شاخص CSR عبارت است از:
  • شاخص عمومی مثبتی که توسط اعضا و شرکت‌کنندگان در برنامه مسئولیت‌های اجتماعی به وجود آمده
  • ابزار مدیریتی قدرتمندی که شرکت‌ها را برای مدیریت مسئولیت اجتماعی به روشی سیستماتیک و جامع به چالش می‌کشد و به آنها کمک می‌کند.
  • چارچوبی که به عنوان معیار برای مقایسه عملکرد مسئولیت اجتماعی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این شاخص عملکرد کسب و کارهای مسئول را در چهار حوزه زیر اندازه‌گیری می‌کند:

۱) استراتژی
۲) تلفیق و اجرای استراتژی
۳) روش مدیریتی با توجه به جامعه، محیط زیست، فضای بازار و مسائل مربوط به محیط کار
۴) عملکرد در محدوده اثرات زیست محیطی و اجتماعی.
 
در سال‌های اخیر، کشورهای مختلف با در نظر گرفتن شاخص CSR شرکت‌های داخلی خود را از نظر مسئولیت اجتماعی رتبه‌بندی کرده‌اند. مثلا مرکز کالج بوستون در همکاری با موسسه «رپیوتیشن»، از سال ۲۰۰۸ لیست  ۵۰ شرکت آمریکایی را که از نظر مسئولیت اجتماعی سازمانی متمایز هستند منتشر می‌کند. آخرین رتبه‌بندی این مرکز مربوط به سال ۲۰۱۱ است که بر این اساس ۱۰ شرکت برتر این رتبه‌بندی در جدول زیر آمده‌اند. در این رتبه‌بندی شاخص CSR عملکرد شرکت‌ها را در سه بعد مورد بررسی قرار داده است:
  1. شهروندی: آیا یک شرکت نسبت به جامعه اطراف خود از نظر اجتماعی و زیست محیطی به طرز مثبتی احساس مسئولیت می‌کند؟
  2. اداره شرکت: آیا شرکت به سبکی عادلانه و شفاف مدیریت می‌شود؟ آیا سهامداران، استانداردهای بالای اخلاقی را برای شرکت در نظر می‌گیرند؟
  3. محیط کار: آیا با کارمندان به شکل عادلانه برخورد می‌شود و آیا حقوق مناسبی به آنها پرداخت می‌شود؟ آیا شرکت در افزایش مهارت کارمندان و فرصت‌های کاری برای آنها سرمایه‌گذاری می‌کند؟
 تصویر زیر بیانگر شاخص CSR در بین ۱۰ شرکت موفق است:
 
مشاوره راه اندازی کسب و کار
 
یکی از مدل های موفق در مسئولیت اجتماعی، مدل «کیت دیویس» است.

مسئولیت-اجتماعی-شرکتی-kasbokareshoma.com-Social responsibility Our company

 مدل مسئولیت اجتماعی دیویس (The Davis Model of Social Responsibility)

او معتقد است که: مسئولیت اجتماعی یعنی نوعی احساس تعهد به وسیله مدیران سازمان های تجاری بخش خصوصی که آن گونه تصمیم گیری نمایند که در کنار کسب سود برای موسسه، سطح رفاه کل جامعه نیز بهبود یابد.
کیت دیویس، یکی از نخستین کسانی است که درباره CSR نوشت، او به زبان ساده ، مفهوم مسئولیت اجتماعی را برای مدیران صاحب تجارت، ترجمه کرد؛ از نظر او، توجه سازمان ها به مسائلی فراتر از نیازمندی های محدود اقتصادی، فنی و حقوقی خویش و پاسخگویی به این نیازمندی ها، توصیف می شود.
این مدل سه پیش فرض اصلی دارد که در آن توضیح می دهد که چرا و چگونه سازمان یا موسسه ای می تواند به نحوی عمل کند که از طریق آن، هم باعث بهبود و توسعه خود شود و هم سبب توسعه و بهبود جامعه ای که به آن تعلق دارد:
فرضیه اول مطرح می کند که مسئولیت اجتماعی از توانایی اجتماعی ناشی می شود. دیویس این دلیل را می آورد که چون سازمانها یا موسسات نسبت به جامعه دارای این توانایی هستند، جامعه می تواند و می باید سازمانها را نسبت به کارهایشان مسئول بداند.
فرضیه دوم مطرح می کند که سازمان باید به عنوان یک سیستم باز دوطرفه عمل کند. آزادانه ورودی های خود را از جامعه دریافت و آزادانه کار خود را به جامعه عرضه کند.
فرضیه سوم مطرح می کند که هزینه – فایده اجتماعی هرکار، کالا یا خدمتی بایستی کاملا محاسبه و به منظور تصمیم گیری در مورد اینکه آیا باید انجام شود یا خیر، مورد توجه قرار گیرد.
فرضیه چهارم مطرح می کند که هزینه های اجتماعی مربوط به هر کار، کالا یا خدمتی باید به مصرف کننده منتقل گردد.
فرضیه پنجم مطرح می کند که موسسات بازرگانی مثل هر شهروندی، این مسئولیت را دارند که در خصوص حل مشکلات اجتماعی که خارج از محدوده کاریشان است مشارکت داشته باشند.
 
مسئولیت-اجتماعی-شرکتی-kasbokareshoma.com-Social responsibility Our company

رمز موفقیت شرکت های تجاری بزرگ در درک اهمیت مسئولیت اجتماعی

اندرو ورتایم، رئیس شرکت Tea Importers، گفت که این مدیر بسیار محبوب و محترم بود، اما “برای من این موضوع همچنین نشان دهنده” وفاداری این جامعه محلی نسبت به این شرکت بود. وی گفت که این وفاداری به خاطر رفتار این شرکت با کارکنان و جوامع محلی آنها به وجود آمده است.

در اوایل دهه ۱٩٧٠ دولت رواندا از جو، پدر ورتایم که از رواندا چای وارد می کرد، دعوت کرد تا در منطقه ای دورافتاده یک کارگاه فرآوری چای راه اندازی کند. برای انجام این کار Sorwathe جاده سازی کرد و برق را به این منطقه آورد. مدتی بعد این شرکت اقدام به ساخت چند مدرسه و یک درمانگاه کرد تا به این ترتیب وضع زندگی مردم فقیر و تهیدست محلی را بهبود بخشیده تا از بابت داشتن یک نیروی کار ماهر و تندرست اطمینان حاصل کند.

بعد از آن، زنان روستایی همان منطقه دور افتاده برای شرکت تجاری بزرگی که چای تولید می کند، سبدهای حصیری حمل بار می بافند. این یعنی مشارکت صد درصدی جامعه و احترام به جامعه ای در بین آنها تا اکنون ناشناخته بوده است.

اندرو ورتایم بر این باور است که این کارخانه به خاطر پشتیبانی و وفاداری جامعه محلی بود که از نسل کشی و آشوب های سال ۱٩٩۴ در امان ماند. (گرچه متحمل خساراتی هم شد.)

اما امروزه بسیاری از کسب و کارها از مسئولیت پذیری اجتماعی به عنوان یک اقدام کاری هوشمند استقبال می کنند.

محافظت از آب و انرژی، تعمیر جاده ها، و مراقبت های بهداشتی برای کارگران، ضمن کاهش هزینه های کسب و کار و افزایش مشارکت کارکنان، به جوامع محلی نیز کمک می کند. کسب و کارهایی که از لحاظ اجتماعی مسئولیت پذیر هستند، کارکنان با انگیزه را جذب و حفظ می کنند. سوزان مک فیرسن از شرکت مشاوره ای Fenton Communications می گوید که در درازمدت این شرکت ها خلاق تر هم می شوند. شرکت های کوکاکولا، پراکتر اند گمبل، مایکروسافت، و برخی دیگر به خاطر مسئولیت پذیری اجتماعی خود شناخته شده اند.

وقتی به سراغ شرکت های موفق می رویم، که تنها هدف آنها کسب سود از تجارتی که انجام می دهند، نبوده است، به نکته ای مهم دست پیدا می کنیم. درست است که کسب درآمد و حفظ بقای یک کسب و کار، مهم است، اما برای پایداری و گسترش اهداف نیاز به مشارکت با دیگران به شدت احساس می شود.

شما به عنوان یک سرمایه گذار، یا یک کارآفرین و یا یک مدیر موفق در کسب و کار، باید همواره در تلاش باشید تا با حفظ همه ی شرایط پایداری شرکت و مجموعه خود، به دستاوردهای خوبی در رابطه با مسئولیت اجتماعی برسید. به طور مثال پیشنهاد می کنم اگر به دنبال احداث و راه اندازی یک کسب و کار جدید هستید، به جای اینکه کسب و کار خود را در کلان شهرها بنیان گذاری کنید، آن را به یک منطقه محروم و دور افتاده که حداقل امکانات را دارند، انتقال دهید. درست است که در نقطه شروع برای راه اندازی متحمل شرایط مالی سنگینی خواهید شد. اما اگر به صورت منطقی و بلند مدت هزینه های حمل و نقل و هزینه های دستمزد و… را محاسبه کنید، می بینید که نه تنها به ضرر شما نیست، بلکه می توانید با دنبال کردن اهداف خود در یک منطقه دور افتاده، نظر مثبت دیگران را نیز به آنجا جلب کنید. این کار در درازمدت می تواند برای شما سوددهی مطلوب، و برای ساکنین آن منطقه، پیشرفت و نوسازی را به ارمغان بیاورد.

گاهی باید به ندای درون خود بهتر و خوب تر گوش کنیم. خود را باور کنیم و به توانایی های دیگران نیز اعتماد کنیم. اکنون که فرصت در دستان شماست، آن را با دیگران نیز تقسیم کنید.

مسئولیت-اجتماعی-شرکتی-kasbokareshoma.com-Social responsibility Our company

گام های بسیار کوچک

مک فیرسن می گوید:
شرکت های کوچکتر گاه بر این باورند که آنها استطاعت سرمایه گذاری های اجتماعی یا زیست محیطی را ندارند، اما کمک به جوامع محلی “آن قدرها هم سخت نیست.”

مارتی ویلیامز، رئیس اجرایی شرکت Sahlman Seafoods مستقر در تمپا، فلوریدا، می گوید:
کسب و کارهای کوچک حتی با منابع محدود خود نیز می توانند راه هایی را برای پاداش دادن به کارکنانی که برای بهبود وضعیت جوامع خود به کار داوطلبانه می پردازند، پیدا کنند، یا “مثلاً برای کمک به یک مدرسه یا ساخت یک جاده، یک دستگاه بولدوزر بفرستند.”

در پایان این مقاله به یکی از بنیان گذاران صنعت و تکنولوژی اشاره می کنم. بیل گیتس را همه می شناسیم. او و همسرش، بنیاد گیتس را برای انجام مسئولیت های اجتماعی خود و گسترش این مفهوم در بین شرکت های موفق تجاری بیان گذاری کرده اند.

بنیاد گیتس؛ که توسط بنیانگذار مایکروسافت بیل گیتس و همسرش ملیندا، تأسیس شده، از واکسیناسیون کودکان و دیگر اهداف ارزشمند پشتیبانی می کند. آنها به این باور رسیده اند، که مفهوم مسئولیت اجتماعی شرکت های موفق راز موفقیت هر چه بیشتر شرکت ها است.

علیرضا جعفری

مشاور و مدرس کسب و کار در بندرعباس
مدیر وب سایت کسب و کار شما

نظر شما درباره «راز جهانی شدن برندهای موفق با درک CSR (مسئولیت اجتماعی شرکتی)» چیست؟ منتظر شنیدن نظرات شما هستیم.

کتاب فرمول پی (π) (نسخه چاپی)

درباره علیرضا جعفری

علیرضا جعفری
علیرضا جعفری موسس وب سایت کسب و کار شما و مدرس و مشاوره در زمینه راه اندازی و بهبود عملکرد کسب و کار

همچنین بررسی کنید.

انواع شرکت ها و آشنایی با مراحل ثبت آن ها

انواع شرکت ها و آشنایی با مراحل ثبت آن ها

انواع شرکت‌ها و آشنایی با مراحل ثبت و تأسیس آن‌ها کارآفرینان باید قبل از راه‌اندازی …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *